هرچند بیشتر آبانبارهای قدیمی قم امروز زیر خروارها خاک ازنظر مردم و کارشناسان دورماندهاند اما این بناها یکی از بهترین شاخصها برای بهتر شناختن معماری کویر محسوب میشوند ، آب انبارهای که امروزه محل جمعآوری زباله و وسایل اسقاطی شده است.
به گزارش قم نا به نقل از ثامن ، قم به دلیل آبوهوای خشک دارای آبانبارهای زیادی در سطح شهر هست که به دلیل گذشت زمان ولوله کشی منازل این آبانبارها کارایی خود که تأمین آب خانوار بود را از دسته داده است، اما معماری این آبانبارها چنان مستحکم است که باوجود گذشت سالها هنوز پابرجا هستند که میتواند تبدیل به قطب گردشگری در استان شوند.
آبانبارها در شهرهای مختلف برحسب مسائل اجتماعی و اقلیمی شکل متفاوت دارند، در شهر قم آبانبارها را با مخازن چهارگوش و با یک یا دو بادگیر طراحی میکردهاند، طاق گنبدی شکل از دیگر ویژگیهای آبانبارهای قمی است.
یکی از آبانبارهای قدیمی قم آبانبار بازار کهنه است که به گفته کسبه محل هیچ گردشگری به آنجا نمیآید،بخش تلخ ماجرا اینجا که نهتنها از آبانبارهای قم بهعنوان قطب گردشگری استفاده نمیشود که بعضاً تبدیل به سفرهخانه و محل کشیدن قلیان شده و یا محل جمعآوری زباله و وسایل اسقاطی شده است.
البته تبدیل آبانبار و برخی مکانهای تاریخی به سفرهخانههای سنتی میتواند به جذب گردشگران کمک نماید اما سنت غلط کشیدن قلیان در سفرهخانهها میتواند به بافت تاریخی و فرهنگی این مکانها آسیب برساند.
آبانبار در فرهنگ دینی مسلمانان جایگاه ویژهای داشته و مردم به تأسی از سقایی حضرت ابوالفضل(س) در کربلا اقدام به ساخت و وقف آبانبار و سقاخانه میکردند.
همچنین تبدیلشدن آبانبارها به محل جمعآوری وسایل اسقاطی یکی دیگر از آسیبهایی که به این آبانبارها وارد میکنند، اکثر آبانبارهای قم، موقوفه و تحت مالکیت سازمان اوقاف و امور خیریه هستند، که برای تغییر کاربری به بخش خصوص واگذار میشوند.
یکی دیگر از آبانبارهای قم آبانبار رشید زاده در خیابان آذر است که درب آن همیشه قفل است، همچنین آبانبار درخت پیر تبدیل به محل انباشت وسایل اسقاطی شده است.
تقریبا 50آب انبار در قم وجود دارد بیشتر آبانبارهای قم بهعنوان اثر تاریخی در ثبتشدهاند اما مانند همه آثار تاریخی قم این ثبت تاریخی باعث مصونیت آبانبارهای قم نشده است.
آبانبارهایی که بیشتر تبدیل به محل جمع اویی وسایل اسقاطی شده است میتواند با واگذاری به بخش خصوص و یا واگذاری به جوانان علاقهمند تبدیل به محلهایی مانند، سالن امشی تئاتر ، نمایشگاه عکس و نقاشی و...شود، سرمایه و گنجی که متاسفانه پنهان مانده است.